Maandelijks archief: juni 2014

Dag 5: Eerste week van het project zit er op !

Vandaag zit de eerste week van het project er op. We hadden op deze vrijdag ook bezoek van Wil Thijssen, een journaliste van de Volkskrant. Ze heeft een halve dag mee gewerkt op het platform en als duiker zelf even een bezoek gebracht aan het wrak. Als een geëigend journalist heeft ze alle personen ondervraagd, van hun passie tot hun motieven voor deze studiekeuze als natuurlijk het wel en wee van een archeologische duikoperatie als deze. Als snel was ze in de ban van zowel de mensen als het vak van maritieme archeologie.

Interview en duikactie met Wil Thijssen,  een journaliste van de Volkskrant
Interview en duikactie met Wil Thijssen, een journaliste van de Volkskrant

Het werk op de site zelf vordert gestadig. Al het sediment en debris boven de 27m is verwijderd in het schip. Twee tekenteams zijn bezig de wegering en planken in kaart te brengen. Peter, senior veldtechnicus, heeft vrijdag zijn tekening van de westelijke buitenboord afgerond. Ondertussen hebben onze duiktechnici Aerjan en Frank de verschillende datumpoints ingemeten om van het schip een vast framewerk te geven. Deze referentiepunten staan op strategische punten in het wrak. Vanuit deze punten kunnen de veldtekeningen ingepast worden. Leon heeft op deze vrijdag  een verkennende duik zuid en oostelijk van het wrak uitgevoerd. Ten oosten heeft hij de restanten van OVM 10 tegen gekomen, maar ook ten zuiden van het wrak liggen er houten planken en planken. Of deze ook bij onze site behoren is nog niet vast gesteld.

Multibeam opnamen OVM14

Alle teamleden zijn volledig ingewerkt in het ritme van de werkzaamheden. Werk zien en helpen is een eerste vereiste. Waar het de eerste dagen nog wat stram liep, loopt het sinds midden van de week zo soepel dat we zelfs tijd over hebben. Doordat iedereen elkaar helpt  en werk aanpakt, gaat alles zo snel dat we de laatste 2 dagen moeten wachten om de 2 uur interval te respecteren. Deze 2 uur interval is nodig volgens de duiktabellen de successieve duiken uit te voeren.

Al met al een geslaagde week: we hebben een enthousiast en goed samenwerkend team, de archeologische site is een schitterend bewaard houten wrak van een 17de eeuwse koopvaarder en het onderzoek verloopt vlot.

Volgende week moeten we onze archeologische tekeningen af maken, monsters nemen voor dendrochronologisch en paalworm onderzoek, boringen zetten om de bodem rond het wrak in kaart te brengen en nog wat losse structurele stukken te lichten om deze in detail te tekenen en te bemonsteren. Er komt eveneens een nieuwe lichting mensen meehelpen. Aan ons om hun zo snel mogelijk in te werken en het onderzoek op volle toeren te laten draaien.

Johan Opdebeeck (Senior KNA archeoloog waterbodems) – Projectleider waarderend onderzoek OVM 14

Day 4: Just another great day at the office..

Vandaag was alweer de vierde dag van de campagne. We zijn bezig geweest om het gehele wrak verder in te tekenen en meten. Een buitenzijde is al geheel getekend en met de binnenzijde zijn we druk bezig. Gelukkig was het zicht vandaag veel beter dan gisteren dus we zijn goed opgeschoten.

Day 4: Oostvoornsemeer
Day 4: Oostvoornsemeer

Daarnaast zijn we vandaag begonnen met het uitzetten en inmeten van het Site Recorder systeem. Dit is een meetsysteem waarmee alle objecten en onderdelen in en bij het wrak ten opzichte van elkaar gemeten kunnen worden en waarvan met behulp van speciaal ontworpen software een 3D afbeelding/ ruimtelijk inzicht gekregen kan worden. Tijdens een LWAOW cursus waren er al verschillende labels in het wrak geplaatst die we in ons meetsysteem hebben meegenomen. Dit was tevens handig omdat tijdens de cursus gemaakte foto’s dan als referentiepunt konden dienen. Naast de reeds aanwezig labels zijn er een aantal extra labels geplaatst zodat de hoek van de binnenwegering (de binnenbeplanking) ook goed in kaart gebracht kan worden.

Naast het gewone werk is er ook oog voor de veiligheid en hebben we een oefening gehouden waar een persoon in de decompressietank werd gestopt en onder druk gebracht. Dit soort oefeningen zorgt er voor dat als er problemen zijn, iedereen aan boord zijn steentje kan bijdragen.

Oefening decompressietank
Oefening decompressietank

Morgen gaan we weer verder met de laatste dag van deze heerlijke eerste week. Hopelijk is het zicht weer zo goed en kunnen we weer optimaal aan de meet en de weet.

Auteur: Liselore Muis

Day 3 Research Oostvoornsemeer

My name is Agustin Ortiz, I am currently a student at the University of Southern Denmark in the Maters of Maritime Archaeology program. I have just completed my first year of studies and I am now participating in this field school for the next three weeks. I am from sunny Southern California and have been living in Denmark for the last year. I joined this project to gain more experience as an underwater archaeologist and further develop my sense of diving practice and theory.

Day 3: Research Oostvoornsemeer
Day 3: Research Oostvoornsemeer

The day started off cloudy and cold but warmed up by the end of the day. There was a light breeze that kept it cool.

It is my third day on site and so far it has been fun, but busy as well. Since I am not diving the first week my main task have been to document the crew at work, familiarize myself with the dive equipment and procedures, and go through previous site data. Today was a little different from the previous two days in the work that I am responsible for and will be for a while.

The plan for today was to continue taking measurements and drawing of the wreck. Next, airlift near the vessel to keep it clear for the drawings to continue. Before the diving started, a small ramp was made to assist in the lifting of structures. Two structures where lifted with a lift bag today to be drawn on the platform. The first structure was a large knee. With the help of Morrison and Selina three sides of the knee where drawn. This piece was a little under three meters in length and twenty centimeters  thick on most sides. The other piece will be drawn tomorrow. At the end of the day both pieces were wet and wrapped in plastic. Once the structures are drawn they will be put back on the wreck, unless they are candidates for dendro dating in which  case they will be put back once the sample has been taken.

The day ended at around 16:30 and the crew was back on land by 17:00 for debriefing and dinner.

Author: Agustin Ortiz

Day 2 On Site Oostvoornsemeer

Day two started out early with the boat shepherding the first group to the platform at 8 am. After some discussion and debriefing last night, It was decided that the goal for the day was to set up the airlift and to start cleaning the site, while the students begin to draw sections that were exposed after some cleaning.

Dag 2: On site
Dag 2: On site

The first dives of the day were spent setting up, and cleaning, while the later two dive teams, consisting of one professional underwater archaeologist and one student, began drawing and labelling sections of the ceiling/ hull of the ship.

Three of the students from Southern Denmark on site have been commercially qualified in Denmark in SCUBA, and are therefore familiar with the basic kit, however on site the equipment has a different set up with even more safety features, such as large battery packs, and an extra safety bail out bottle. But as students do, and with the help and good humour of the commercial team, we were able to pick it up, and now we can assist more in dressing the divers in and out of the water. However, improvements can still be made in all areas, especially the cleaning of the equipment, and the familiarity with what coloured barrel holds what.

We also had an opportunity to look over all the data available on this wreck, as well as many others in the lake that has been collected by Johan over time. This has allowed us to start becoming more familiar with not only this wreck, but the wreck landscape of the lake, and of the wreck the field school is excavating in shallower water nearby. With this knowledge, we can start planning exactly what we want to do in week 3, finding and adding questions that we want answered, and we have begun already planning what type of data we want to collect with different methods. While some things are familiar, there are many new things to be learned on this site that we can apply to our studies, and our own projects, and so far we have not been disappointed!

Author

My name is Selina Ali; I am a Masters student from the Maritime Archaeology Programme at Southern Denmark University, in Esbjerg. I am from Southern California, but specialise in Northern European shipbuilding. The university has good connections with the Maritime Programme of the Dutch government and we were able to participate at this year’s field school.

Dag 1 op het Oostvoornsemeer

De eerste dag van de Fieldschool ging vlot van start. Om 09:00 uur werd er verzameld op de Noordoever van het Oostvoornse meer. Vanaf daar zal er iedere dag met een bootje gependeld worden naar het werkplatform. Op het werkplatform bevind zich onder meer een kantoor, 2 duikcontainers en een decompressiekamer. Vanaf dit platform zal er de komende twee weken gedoken worden op de OVM 14 (Oostvoornse Meer 14), een scheepswrak uit de 17de eeuw dat zich bevind op een diepte tussen de 24 en 28 meter.

Dag 1 in Oostvoornsemeer
Dag 1 in Oostvoornsemeer

Na al het benodigde papierwerk in te hebben gevuld werd er een korte introductie gehouden over de site, een briefing over veiligheid en vervolgens werd er uitgelegd wat er van de studenten verwacht wordt op de fieldschool. Naast het duikwerk dat sommige studenten zullen gaan uitvoeren moet er ook op het platform het een en ander gebeuren. Zo moeten er foto’s gemaakt worden, geborgen scheepshout zal moeten worden getekend en de blog moet dagelijks bijgehouden worden. Daarnaast zullen de studenten ook een plan moeten opstellen voor de derde week van de fieldschool, welke uitgevoerd zal worden op een ander wrak in het Oostvoornse Meer.

Dag 1 in Oostvoornsemeer
Dag 1 in Oostvoornsemeer

Verder zijn er door professionele duikers, maritiem archeologen en studenten maritieme archeologie een aantal oriënterende duiken gemaakt. Deze duiken zijn vooral om een beeld te krijgen hoe het wrak er bij ligt en wat de beste koers voor actie zal zijn de komende dag(en). Tijdens het avondeten is besloten dat er morgen begonnen zal worden met het opzetten van de airlift(s) en zal er een lijn gespannen worden over de zaathout welke gebruikt kan worden bij het maken van metingen en tekeningen.

Auteur: Morrison van der Linden.  Meer informatie over het onderzoek en de wrakken in het Oostvoornsemeer kunt u lezen in ons E-magazine. 

Archeologisch onderzoek naar Scheepswrakken in Oostvoornsemeer

Van 23 juni tot en met 11 juli 2014 gaat een duikteam, samengesteld vanuit het Maritiem Programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, een aantal archeologische onderzoeken doen in het Oostvoornsemeer. In deze afgesloten zeearm, net ten zuiden van Rotterdam, liggen verschillende scheepswrakken aan het bodemoppervlak. De eenvoudige duikomstandigheden en het goede zicht, maar zeker ook de interessante wrakken, hebben dit gebied tot een van de meest bezochte duiklocaties van Nederland gemaakt.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Een aantal goed bewaarde scheepswrakken ligt in het diepere gedeelte van het meer. Omdat geen gemotoriseerd verkeer op het meer is toegestaan, zijn deze wrakken de afgelopen jaren weinig bezocht. Maar dat verandert: steeds meer duikers zoeken het in dieper water, soms geholpen door onderwaterscooters. Dit brengt risico’s met zich mee, net als het illegaal wegzuigen van zand op verschillende locaties. Hierdoor wordt de constructie van de wrakken instabiel en vallen ze uit elkaar. Voordat het zo ver is gaan onderwaterarcheologen een van de vindplaatsen, de resten van een vermoedelijk 17de eeuwse koopvaarder, onderzoeken en waarderen. Onder de deelnemers aan dit onderzoek zijn ook archeologen van commerciële archeologische bedrijven.

Verzouting

Een andere mogelijke bedreiging voor het archeologisch erfgoed in het Oostvoornsemeer is dat na jarenlange verzoeting het meer nu wordt verzout. Het doel is om de waterkwaliteit weer te verbeteren en de biodiversiteit te vergroten. Hierdoor is echter een van de grootste bedreigingen van houten scheepswrakken weer in dit water geïntroduceerd: de Teredo navalis, oftewel de paalworm. Om de effecten hiervan te onderzoeken worden in samenwerking met het project Topsites (RCE) met behulp van opwater multibeam sonar, waterkwaliteitsonderzoek, onderwater observaties en monstername van het hout de huidige verspreiding en bedreigingen in beeld gebracht. Op basis hiervan wordt een advies gemaakt hoe om te gaan met de waterkwaliteit in het Oostvoornsemeer in relatie met de kwaliteit van het onderwater cultureel erfgoed in ogenschouw houdend het (recreatieve) gebruik van het gebied.

Fieldschool

Deze periode van onderzoek in het Oostvoornsemeer wordt ook benut om studenten ervaring op te laten doen. De jaarlijkse fieldschool voor onderwater archeologie vindt plaats van 7 tot en met 11 juli. Tien studenten uit binnen- en buitenland zullen deelnemen aan een verkennend onderzoek van het wrak OVM 6/8. Naast de verkenning, die geheel door de studenten zal worden uitgevoerd en begeleid zal worden door de beroepsarcheologen, zullen ook observaties worden gedaan voor het Topsites project. De ervaringen van de studenten kunnen via deze blog gevolgd worden.

Klik hier voor meer informatie over het project en het Maritiem Programma