Dertig scheepswrakken rond Christmaseiland beter in beeld

We kunnen nu met redelijke zekerheid stellen dat de in 1724 vergane Fortuyn niet op een diepte van 0 tot 30 meter voor de kust van Christmaseiland ligt. We hebben de belangrijkste gebieden aan de zuidwestkant van het eiland nogmaals onderzocht, en wel met een gevoeligere magnetometer (voor het detecteren van ijzeren voorwerpen zoals ankers en kanonnen) dan het instrument dat in 2015 voor dit doel werd gebruikt. Duikers hebben alle veelbelovende afwijkingen visueel gecontroleerd zonder dat ze enig cultureel materiaal hebben aangetroffen. Een aantal van de afwijkende metingen kunnen we wegstrepen, omdat ze beïnvloed blijken te zijn door de magnetische basaltrotsen die de kern van het eiland vormen.

SONY DSC
We hebben de laatste dagen nog wat fotogrammetrie uitgevoerd om ons verder te bekwamen in deze techniek. Dit keer hebben we geprobeerd om een voorwerp onder water vast te leggen en daarvoor hadden we een anker uitgekozen. De computer is nog steeds bezig met het verwerken van de gegevens; het resultaat krijg je in de volgende blog te zien!

Christmaseiland is omringd door een dik koraalplateau dat onder water ligt. De breedte van dit plateau varieert en het grootste gedeelte loopt geleidelijk af voordat er een steile afgrond naar diep water volgt. In de afgelopen twee weken hebben we veel input gekregen van Nederlandse volgers van onze Facebook-pagina en van de gemeenschap op Christmaseiland. Zij hebben ons informatie verstrekt over andere scheepswrakken hier of in de buurt – vooral van Nederlandse schepen zoals de 1100 ton zware Arinus Marinus die in 1821 is gezonken en de 500 ton wegende Vice Admiraal Rijk die in 1852 is vergaan – maar ook van een hoop andere schepen.

Het Nederlandse schip Vice Admiraal Rijk ging in 1852 verloren aan de zuidwestkant van het eiland. Drie mannen overleefden de ramp en slaagden erin aan land te komen door de kliffen te beklimmen. Ze leefden 57 dagen lang op rauwe zeevogels, totdat ze door een toevallig passerend schip werden gered. Een van de drie mannen heeft een gedetailleerd verslag van het scheepswrak en zijn ervaringen op het eiland nagelaten. Rond middernacht sloeg het schip op de kliffen aan de noordkant van de zuidwestpunt, waardoor er een groot gat in de boeg ontstond. Het schip wist nog van de kliffen af te draaien maar verdween onmiddellijk daarna volledig onder de golven, met alle zeilen nog gehesen.

We beschouwen de Vice Admiraal Rijk als een bruikbaar model om te bepalen wat er gebeurd zou kunnen zijn als de Fortuyn op de zuidwestkust van het eiland is geslagen. Daarbij hebben we ons voornamelijk gericht op de noordkant van de zuidwestpunt, waar we een visuele inspectie van de plekken met afwijkende metingen hebben uitgevoerd; vervolgens zijn we dwars over het koraalplateau gezwommen. We hebben geen wrak gezien.

SONY DSC

We hebben duikers alle afwijkende metingen aan de noordkant van de zuidwestpunt laten controleren en zijn vervolgens dwars over het koraalplateau gezwommen.

De Eisvoldt, een schip dat in 1942 is vergaan op een andere plek op het eiland, ligt bedekt onder een laag koraal van maximaal 0,5 meter dikte. Je zou verwachten dat kleine culturele voorwerpen op een veel ouder wrak aan de zuidwestpunt eveneens door koraal aan het oog worden onttrokken. Maar als de Vice Admiraal Rijk op het plateau was gebroken, hadden we voorwerpen zoals grote ankers boven het koraal uit moeten zien steken. Een groot deel van het koraalplateau is daar slechts 50 meter breed, met een afgrond naar een diepte van zo’n 90 meter. De Vice Admiraal Rijk moet over de rand geglipt zijn zonder dat het schip eerst in tweeën is gebroken.

 

SONY DSC
Een groot deel van het koraalplateau is slechts ca. 50 meter breed, met een afgrond naar een diepte van zo’n 90 meter.

 

Op basis van de verslagen over de vluchtelingenboot SIEV 221 die in 2010 vlakbij Flying Fish Cove is gezonken, hadden we de volgende theorie opgesteld: een schip dat tegen de kliffen slaat, zal ofwel in tweeën breken ofwel terug “stuiteren” van de kliffen en van de rand van het plateau afglijden naar diep water. Bewoners hadden gezien dat de vluchtelingenboot in een soort ‘wasmachine-effect’ gevangen zat tussen de beukende golven en de terugslag van de golven die op de kust braken.

Bij de zuidwestpunt zagen we veel resten van plastic tassen die in de waterkolom zweefden – plastic dat vanuit Indonesië op zuidelijke stromingen is meegenomen en vervolgens door het ‘wasmachine-effect’ vlak bij de kliffen gevangen is komen te zitten. Blijkbaar kunnen hier kleine items zoals plastic tassen, maar ook een middelgroot voorwerp zoals de SIEV 221 (een lichte, houten vissersboot minder dan 20 meter lang), blijven steken. Het is echter niet erg waarschijnlijk dat dit ook geldt voor een groot voorwerp zoals de 35 meter lange scheepsromp van de Vice Admiraal Rijk. Als dit wrak niet vast is komen te zitten door de beukende golven en hun terugslag op de kust, dan zou dit zeker niet gebeurd zijn met de Fortuyn, die 44 meter lang was en 800 ton woog. De kans bestaat dan ook het schip veel dieper is gezonken dan 30 meter en daarmee buiten ons bereik ligt.

SONY DSC

Bij de zuidwestpunt zagen we veel resten van plastic tassen die in de waterkolom zweefden – plastic dat vanuit Indonesië op zuidelijke stromingen mee is genomen en vervolgens door het ‘wasmachine-effect’ vlak bij de kliffen gevangen is komen te zitten

Zullen we het ooit te weten te komen? Er is een hele kleine kans dat we het wrak bij Cocos Keeling zullen vinden. Dat gaan we de komende weken ontdekken! Het duiken op Christmaseiland heeft ons veel inzicht gegeven in andere wrakken – sommige eveneens van Nederlandse oorsprong – en we hebben nu een lijst van 30 scheepswrakken die in de buurt van Christmaseiland zijn gezonken. Schoolkinderen hebben van alles over het verleden geleerd en de studenten die betrokken zijn bij het project, Shinatria en ondergetekende, hebben tot nu toe een geweldige tijd gehad. We hebben enorm veel geleerd over het zoeken naar scheepswrakken, maar we zijn nog niet klaar!

Cocos Keeling, here we come!

Robert de Hoop

 

 

Over Maritiem Programma

Het Maritiem Programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed houdt zich bezig met het onderzoek naar scheepswrakken, bruggen, havens en andere maritieme landschappen. Het doel is om kennis, onderzoek, beleid, samenwerking en educatie op het gebied van maritiem erfgoed in Nederland een stevige basis te geven. Het programma loopt van 2012 tot en met 2015.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s