Stoffige boeken, nieuwe mogelijkheden

Wat drijft iemand ertoe om een schip dat staat beschreven in een oud stoffig boek tot in de kleinste details digitaal uit te werken?

Goeie vraag, maar de vraagstelling is niet helemaal compleet. Dat oude boek is niet geheel toevallig de eerste Nederlandse publicatie, waarin de techniek van het scheepsbouwen in Nederland diepgaand wordt beschreven en dat schip is al even niet zo toevallig niet zo maar een willekeurig schip. Het is door de schrijver bewust uitgekozen omdat het eigenschappen vertoont van zowel een handels- als van een oorlogsschip. Daarbij is het ook nog eens van een gemiddelde grootte, zodat het model kan staan voor elk schip dat in die tijd voer. Volgens de schrijver is het zelfs zo, dat als men de constructie van dit schip begrijpt, nagenoeg alles wat zich op scheepsbouwkundig terrein aan ons openbaart, eveneens duidelijk wordt. Met andere woorden: het pinasschip van Witsen is een soort prototype van het doorsnee schip uit de 17de (en 18de) eeuw.

De vraag zou dus moeten luiden: wat drijft iemand ertoe om het schip dat de sleutel is tot de kennis van de scheepsbouw uit de 17de eeuw en dat tot in detail is beschreven in het oudste en belangrijkste boek dat over scheepsbouw in Nederland handelt, digitaal uit te werken. En dan lijkt het opeens allemaal niet meer zo’n eigenaardige onderneming.

Want wat zijn de mogelijkheden van het werken met een standaard schip, waarmee elke archeologische maritieme vondst vergeleken kan worden? Het leert ons welke onderdelen van het gevonden schip overeenkomen met de standaard, maar vooral ook welke daar van afwijken. De houten scheepsbouw in onze contreien werd gekenmerkt door een stelsel van formules, waarmee de zwaarte van onderdelen werd berekend. Alle maten waren afgeleid van de lengte van het schip en voor elk onderdeel gold een formule: huidplanken waren een kwart van de dikte van de binnenkant van de voorsteven, de dikte van de voorsteven een duim voor elke 10 voet scheepslengte, etc. In specifieke gevallen week de scheepsbouwer af van de norm en paste zijn ontwerp aan bij het doel waarvoor het moest dienen. Als bij een vondst bepaalde delen opvallend anders van zwaarte zijn, dan vertelt ons dat iets over de functie van het schip.

De opleiding tot archeoloog of historicus is complex en een cursus scheepsbouw is daarbij niet inbegrepen. Het virtuele schip bevat alles wat een onderzoeker wil en moet weten, en het stelt hem in staat zijn wrakvondst langs de meetlat van de pinas te leggen om zo doende tot verantwoorde interpretaties te komen. Het programma zal de gebruiker is staat moeten stellen in en om het schip te lopen, onderdelen aan te wijzen en de informatie die diep in de krochten van het eeuwenoude boek van Witsen verborgen ligt met een muisklik tot zich te nemen.

Daarnaast is het een prachtig middel om een indruk te krijgen van een 17de-eeuws schip, van zijn indeling en het gebruik van de verschillende ruimten aan boord.Het digitale programma dat nu door de studenten van de Hogeschool van Leeuwarden wordt ontwikkeld is een werktuig, waaruit met groot gemak informatie is te vinden die nu alleen door naarstige studie kan worden verkregen.

Ab Hoving

Over Maritiem Programma

Het Maritiem Programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed houdt zich bezig met het onderzoek naar scheepswrakken, bruggen, havens en andere maritieme landschappen. Het doel is om kennis, onderzoek, beleid, samenwerking en educatie op het gebied van maritiem erfgoed in Nederland een stevige basis te geven. Het programma loopt van 2012 tot en met 2015.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s