Categorie archief: Oostvoornsemeer 2014

Dag 14: Afsluitende dagen rond het project Oostvoornse Meer

Dag 14: het wrak van de “Straatvaarder” oftewel Oostvoornse meer 8: het weer is in tegenstelling tot de vorige twee dagen weer goed. Droog, licht briesje en warm. Wat een verschil met woensdag waar de schuimkoppen op het meer stonden en de mensen even nat werden boven als onder water. Op deze laatste dag hebben de duikers, zowel professionele archeologen als studenten, hun tekeningen op OVM8 afgerond. De laatste metingen worden uitgevoerd en de algemene toestand van het wrak wordt nog eens grondig bekeken. Hierbij behoort ook het nemen van houtmonsters voor dendrochronologisch onderzoek en onderzoek naar de paalworm.

DSC01702

Als onderdeel van het onderzoek naar de paalworm werd er vandaag door een apart team monsters genomen van verschillende andere wrakken in het meer. Hierbij werd rekening gehouden met de verspreiding in het meer zowel horizontaal (positie) als verticaal (diepte). Op een van de wrakken (OVM 1 oftewel “spare ribs”) werd tijdens de monstername levende exemplaren van de Teredo navalis aangetroffen. Wouter Lengkeek, maritiem bioloog, was vandaag ook onderdeel van het team en heeft kunnen vaststellen dat het inderdaad exemplaren zijn van de zo beruchte paalworm. Exemplaren van dit diertje werden later vandaag ook in het hout van de OVM8 aangetroffen. Met het veldonderzoek is nu op meerdere diepten en op verschillende plekken in het meer recente aantasting van paalworm aangetoond. Dit is zorgelijk. In hoeverre de verspreiding door het gehele meer en op alle diepten heeft plaatsgevonden is nog onderdeel van het onderzoek. Duidelijk is al wel dat een aantal scheepswrakken zich nu in de acute gevarenzone bevinden.

Op het einde van de dag werd er nadat de laatste data verzameld werd, de site van de OVM8 opgeruimd van alle lijntjes, meetlinten en ander opgravingsmateriaal. Afsluitend is het gedeelte dat tijdens dit onderzoek werd vrij gelegd weer afgedekt om te voorkomen dat de paalworm zich in het hout van goede kwaliteit gaat nestelen.

De laatste avond werd afgesloten met een barbecue, veel speeches, foto’s en de nodige gezelligheid met een frisse, welverdiende pint. Alhoewel sommige mensen vonden dat er veel te weinig bier was (of maakt duiken net dorstig?), de volgende dag waren er ’s ochtend vroeg veel mensen met kleine oogjes. Een afsluitende duik werd gemaakt door Martijn die nog additionele beelden gemaakt heeft van het wrak en daarna werd de afdaallijn los gekoppeld, de ankers van het ponton gelicht en begon de terugreis naar slag Baardmannetje waar de diepladers klaar stonden om de gehele boel uit het water te hijsen en te transporteren naar Lelystad.

Het veldwerk op het Oostvoornse Meer was hiermee afgesloten. De volgende maanden (meerdere) zullen de onderzoekers gebruiken om een synthese te maken van de verzamelde data. Dit onderzoeksrapport zal verschillende adviezen en aanbevelingen bevatten voor het behoud van het cultureel erfgoed onderwater. De RCE zal dan in samenspraak met de stakeholders, Rijkspartners en bevoegde overheden kijken wat mogelijk om deze unieke plaats te behouden/beschermen maar ook om het openbaar te stellen voor de talrijke sportduikers.

11661937-0 11661938-0

Volkskrant Artikel: Schoonheid in de diepte (09-07-2014)

Afsluitend wil ik de mensen bedanken die het mogelijk gemaakt hebben om dit een succesvolle campagne te maken: Martijn Manders (Hoofd Maritiem Programma), Leon Vroom (Duikploegleider en technisch verantwoordelijke), technische duikers en veldtechnici: Frank Koppen, Aerjan Walta en Peter Leensen. Archeologische beroepsduiker: Liselore Muis. Archeologische ondersteuning: Alice Overmeer en Sven Van Haelst. Biologische onderzoeker en beroepsduiker: Wouter Lengkeek. De studenten: Morissson van der Linden (NL), Augustin Ortiz (US), Thomas Vandamme (BE), Niels Jennes (BE), Bert de Kok (NL), Selina Ali (US), Miriam Peeters (NL) en Mareille Arkestein (NL). De mensen die zowel boven als onderwater opnamen (video en foto) hebben gemaakt: Paul Voorthuis, Johan Devolder, Cor Kuyvenhoven en Jackie Oomen. De vele mensen van de media die ons populair maken bij het grote publiek: Wil Thijssen en An-Sofie Testeleyn (Volkskrant), Wendy Remmerswaal (AD), Sander Klos (Zelfstandig journalist) en Myrthe Prins (National Geographic). Onze Rijkspartners van de gemeente, provincie en waterschappen. Verder de mensen van restaurant Stormvogel voor het lekkere eten, Kees van Ekeren voor de goede zorgen (Beachcenter Oostvoorne) en de mensen van Albert Hein Oostvoorne voor hun service. Last but not least: de vele sportduikers en amateurarcheologen die al jarenlang in het Oostvoorne duiken en gepassioneerd onderzoek doen. Zonder hun hulp zou onze kennis van het Oostvoornse Meer een stuk minder ver staan.

Johan Opdebeeck – Senior archeoloog waterbodems                                                              Projectleider Waarderend onderzoek Oostvoornse meer 14                                                                Maritiem programma, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

 

Dag 13: Zuigmonster versus slobberslang

‘Alice voor oppervlakte, communicatiecheck.’ Op deze manier begin ik mijn duik, nadat ik in het water ben gesprongen, en aan de afdaallijn hang. Zo kan even gekeken worden of er contact is met de duikploegleider aan boord en of er veilig afgedaald kan worden.  Het is een mooi moment om me even voor te stellen. Ik ben Alice Overmeer, maritiem archeoloog en onderwaterarcheoloog. Tussen 1996 en 2006 heb ik gewerkt in het archeologische duikteam van de RCE, eerst als student, en later als vaste medewerker. Inmiddels doe ik een promotie-onderzoek naar laat-middeleeuwse schepen, en heb ik een eigen bedrijf in advies en onderzoek op maritiem-archeologisch gebied. Als PhD-student duik ik deze week weer eens mee met de Fieldschool 2014. Vandaag, op 9 juli 2014, waren de weergoden ons niet goed gezind. Boven water was het net zo nat als onder water, en met een windkrachtje 6 erbij waaiden de duikers als vanzelf het water in. Het wrak OVM8 is nu grotendeels opgeschoond door de airlift. De vrijgekomen constructie is ook al voor het grootste gedeelte getekend en gemeten. Al vraag je je soms af wat het nut van dat zwoegen met duimstok en schrijfleitje onderwater is, als je de haarscherpe beelden ziet die de kleine gopro-cameraatjes maken. Gelukkig dat die nog niet kunnen interpreteren!

Slobberslang van de airlift anno 2014, met handgreep en regelbare schuif.
Slobberslang van de airlift anno 2014, met handgreep en regelbare schuif.

We hebben vandaag wat foto’s bekeken die eind jaren ’80 zijn gemaakt van het duikonderzoek door de AAO (Afdeling Archeologie Onderwater van het ministerie van WVC). Opvallend is dat het wrakje er toen ongeveer hetzelfde uitzag. Het omgeklapte deel van het vlak, in het noordwesten, was destijds ook al omgeklapt. Het zaathout, dat er afgebrokkeld uitziet in het noorden, was toen ook niet echt veel langer en in het zuiden was ook niet veel meer over van de voorsteven. Wel is een duidelijk verschil te zien in de aantasting van de Teredo navalis, de paalworm. In de jaren ’80 zag het oppervlakte van het scheepshout er nog hard en strak uit, nu zijn zeker de hoger gelegen delen afgebrokkeld en aangetast. Of er nog steeds levende paalworm op het wrak zit, wordt nu onderzocht. De oude foto’s laten ook zien dat we niet veel hoeven te verwachten van de vondstlaag. Eind jaren ’80 is het wrak opgegraven met behulp van een zuigmonster, een airlift met een diameter van 24 cm! Dat is weer eens wat anders dan de 12 cm-airlifts die wij nu gebruiken, waar ook nog een kleiner, flexibel en regelbaar voorloopstuk  aanzit, die de slobberslang wordt genoemd. Hiermee kan je zelf bepalen of je heel voorzichtig zand weghaalt, of heel veel in een keer. Zo lijkt het airliften op het stofzuigen van je eigen huis, maar dan is het hier net wat stoffiger. Het is een perfecte manier voor de studenten om kennis te maken met airliften. Op een veilige manier leren ze hoe je sediment uit een wrak kunt verwijderen, zonder daarbij een eventuele vondstlaag te verstoren. Maar daar hoeven we ons hier geen zorgen meer over te maken, die heeft het zuigmonster al voor ons opgeslobberd.  Auteur: Alice Overmeer

Blog 12: Laatste dagen op het Oostvoorne..

Vandaag hebben we met twee verschillende teams gewerkt. De studenten (Nederlanders, Belgen en Amerikanen van de Universiteit van Leiden, Esbjerg en Amsterdam) zijn in het kader van de fieldschool verder gegaan met het onderzoek op het OVM 8 wrak, terwijl een andere groep op het touwwrak (OVM 12) heeft gedoken om te kijken naar de mogelijke aantasting van de paalworm (Teredo navalis) op dit wrak. Op dit 33 meter diep liggende wrak is de temperatuur 10 graden lager dan het oppervlakte water, 8 om 18 graden Celsius. Daar in de donkere diepte liggen de indrukwekkende resten van een groot houten scheepswrak. Een boord (zijkant) van het schip ligt plat op de bodem met de dekknieën, dekbalken en zelfs nog wat dekplanken die recht omhoog steken. Mogelijk is zelfs nog een derde dek aanwezig. Op deze diepte kan maar heel kort gedoken worden, dus veel tijd om al de wrakresten te bekijken had ik niet. Er liggen ook veel rollen met oud touw en gelooide huiden. Het hout lijkt hier niet of nauwelijks aangetast door de paalworm, niet door levende paalwormen en ook lijkt er eerder geen noemenswaardige aantasting door dit schelpdier te zijn geweest. Ter illustratie en verder onderzoek is een houtmonster meegenomen. Dit wrak is absoluut de moeite waard om nog eens uitvoeriger te onderzoeken.

Touwrak
Touwrak

Op de OVM 8 gaat het werk gestaag door. Op 15 meter diepte is hier de temperatuur 12 graden Celsius. In tegenstelling tot het touwwrak is de constructie hier wel degelijk zeer sterk door de paalworm aangevreten en verzwakt, zodanig dat het hout bij te ruwe aanraking uit elkaar valt. Tot nu toe is al de aantasting van vroegere datum en hebben we nog geen levende paalwormen aangetroffen. Toch laat dit wrak wel goed zien wat er kan gebeuren als het klimaat in het Oostvoornsemeer ideaal genoeg is voor de paalworm om te overleven. Het kan zijn dat we er nu nog op tijd bij zijn om de verschillende wrakken te onderzoeken, misschien helpt de watertemperatuur nog wel mee. Het onderzoek gaat voort! Met het verzamelen van de objectieve data en de juiste interpretatie kunnen we hopelijk gezamenlijk met de verantwoordelijke gemeente en andere belanghebbenden tot een keuze komen voor de toekomst. Dit onderzoek is dus direct relevant voor het Oostvoornsemeer als natuur-, cultuur- en recreatiegebied. Een keuze berust dan ook op basis van de afweging van verschillende wensen en belangen. Een spannend proces.

Paalworm aantasting
Paalworm aantasting bij OVM 8

Vandaag zijn 33 duiken gemaakt, een absoluut record! Het team had vandaag niet minder dan 15 duikers tot hun beschikking. En toch loopt de organisatie op rolletjes. Iedereen is gedisciplineerd en helpt mekaar. Het is fantastisch om te zien en ik ben trots op iedereen dat we dit logistiek lastige project zo goed voor mekaar boksen!

De volgende dagen komt de pers op bezoek.

Auteur: Martijn Manders, hoofd Maritiem Programma

 

Duikers op ponton
Duikers op ponton

 

Dag 11: Een nieuwe dag tijdens de fieldschool Oostvoornsemeer

Mijn naam is Bert de Kok en ik ben in augustus 2013 afgestudeerd bachelor Archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Vandaag, 7 juli, was mijn eerste dag op het project. Vandaag zijn we als team begonnen met het inmeten van de OVM8, een wrakje uit de 16e eeuw.

Ik heb twee duiken gemaakt op het wrak en in deze duiken een ruwe overzichtschets gemaakt. Het wrak is ernstig aangetast door de Teredo Navalis, een paalworm, die hier goed gedijt in het Oostvoornse Meer. De andere teamleden filmden de onderdelen van het wrak en maakten hier op de computer een geheel van. Weer anderen tekenden details in en zogen met een airlift het neergeslagen stof weg, wat de visualiteit op het wrak hinderde. Ook leer ik weer nieuwe en reeds vergeten termen. Zo hoorde ik over het kattespoor. Dit maakt deel uit van de constructie van het wrak. Dit is een spantversteviging boven het zaathout. Het zaathout is trouwens de binnenkiel.

Selina uit het water
Selina uit het water

Mijn eerste indruk is dat het team goed op elkaar ingespeeld is en de veiligheid wordt nageleefd. De duiken begonnen vandaag later, omdat het werkplatform, waarvan wij duiken, ruim 60 meter was verschoven door sterke wind in het weekend. Na het duiken werden de duikuitrustingen gespoeld en gingen we terug naar de kant. Daar was het tijd voor een drankje en een prima maaltijd bij de Chinees in Rockanje. Eenmaal terug op de basis hebben de studenten de dagplanning en de taakverdeling voor de volgende dag gemaakt. Ik kijk uit naar morgen, dan ga ik een detailtekening maken van een deel dat nu nog in het zand ligt en gaan we dendrosamples nemen. Hopelijk vertellen deze samples ons meer over de ouderdom, aantasting door de paalworm en dergelijke.

Studenten met een grafisch programma om de site in 3D te zetten
Studenten met een grafisch programma om de site in 3D te zetten

Auteur: Bert de Kok

Blog 10: Afronden, opruimen en wegwezen naar een nieuwe site!

Mijn naam is Sven Van Haelst en op dit moment werk ik als onderwaterarcheoloog voor het (Vlaams) agentschap Onroerend Erfgoed dat samen met de universiteit van Gent en het VLIZ (Vlaams Instituut Voor de Zee) werkt aan het 4 jaar durend IWT SeArch-project (www.sea-arch.be ), Archeologisch Erfgoed in de Noordzee.

DSC01577

Na deel te hebben genomen aan de onderzoeken te Stavoren in 2012 en te Cuijk in 2013 is dit reeds mijn derde fieldschool bij de RCE. Het vormt voor mij de ideale gelegenheid voor het verder aanleren en verfijnen van de technieken en methodes die gebruikt worden bij het onderzoek van onderwatersites. Daarnaast krijg ik ook een beter inzicht in hoe mijn collega’s van de RCE omgaan met onderwatererfgoed.

Na twee weken gewerkt te hebben op het OVM14 wrak kreeg iedereen nog de kans om tijdens één duik in de voormiddag de laatste metingen te doen, filmbeelden te nemen… zodat alle gegevens, die nodig zijn voor de waardestelling, verzameld zijn. Aan boord werden nog enkele geborgen wrakdelen ingemeten, getekend en bemonsterd voor het dendrochronologisch en paalworm onderzoek. Vervolgens werd de site opgeruimd. Gidslijnen, reels, meetlinten,… werden verwijderd, en de laatste duiker maakte de touw, die de enige verbinding vormde tussen het ponton en het wrak, los en steeg op. Op die manier kwam er een einde aan het eerste deel van de fieldschool.

DSC01582

De 4 ankers waarmee het duikplatform boven het wrak werd gehouden werden opgetakeld waarna het ponton m.b.v. de twee kleine bootjes versleept werd tot boven de wraksite OVM8. Dit houten wrak ligt ca. 300m ten oosten/zuidoosten van de OVM14 op een diepte van 15 meter. Nu dat de studenten de verschillende technieken en methodes voor het onderzoeken van een wrak hebben aangeleerd gekregen is het de komende week aan hun om deze zelfstandig toe te passen op het wrak van de OVM8. We kijken reikhalzend uit naar volgende week!

Auteur: Sven van  Haelst

 

Dag 9: Another day op het Oostvoornsemeer vol nieuwe activiteiten!

Mijn naam is Niels Jennes, masterstudent maritieme archeologie aan de University of Southern Denmark. Dankzij Johan Opdebeeck kon ik vlak na mijn field school, een opgraving van de onderwater gelegen Dannevirke in Schleswig, meehelpen aan de opgraving van de OVM14. In het kader van mijn opleiding een niet te missen kans!

De hitte van vandaag hield ons niet tegen om een hele hoop werk te verrichten. Ikzelf heb me beziggehouden het zaadhout en het mastspoor in te tekenen, of althans de maten ervan te nemen. Het zaadhout is een dikke balk die bovenop de spanten ligt en zo het schip in de lengte versterkt. Op dit zaadhout is het mastspoor bevestigt. Dit is een balk met een rechthoekige holte waarin de mast stond. Heel eigenaardig is er bovenop het originele mastspoor nog een dwars mastspoor geplaatst. De vele concretieplekken doen vermoeden dat dit zaadhout op de spanten was vastgemaakt met metalen bouten. Nadien worden die maten omgezet op millimeterpapier op schaal 1/20. Het hele tekenteam hield zich bezig met het afwerken van hun tekengebied zodat op het einde van de campagne deze tekeningen samen een beeld van het schip en zijn constructie kunnen geven.

Een ander team hield zich bezig met het nemen van foto’s en videobeelden. Door genoeg beelden te nemen van het wrak, waardoor een overlap ontstaat, kan men een driedimensionaal beeld krijgen. Dit driedimensionaal beeld kan dan later gebruikt worden voor verdere studie.

Verwerken van gegevens
Verwerken van gegevens

Een laatste duikteam deed het zwaardere werk onder water zoals boorkernen nemen en het naar boven brengen van hout. De boorkern verliep echter wat moeizamer wegens het losse en lichte sediment. De uitkomst van een boorkern leert je meer over de structuur en het ontstaan van het landschap. Enkele planken werden ook naar boven gebracht. Deze planken worden eerst op schaal ingetekend om er daarna een dendrosample van te nemen. Het liften van het hout heeft een meervoudig doel. Ten eerste vertelt dat hout ons meer over de constructie aan de hand van bewerkingssporen, pengaten en concretieplekken. Daarnaast vertelt het dendrosample waar het hout vandaan komt en kan op basis van de jaarringen een vrij precieze datering verkregen worden. Een laatste doel is het nagaan van de activiteit van de teredo navalis of de schipworm, die duidelijke sporen, in de vorm van gaten, in het hout nalaat.

Een laatste activiteit van vandaag is een verkenningsduik op een iets ondieper wrak dat vanaf volgende week zal worden gedocumenteerd. Een boei markeert nu de site en ook over deze site zal geblogd worden.

Verkenningsduik op een iets ondieper wrak
Verkenningsduik op een iets ondieper wrak

Deze productieve dag werd dan ook afgesloten met een heerlijke BBQ met vooral veel vlees.

Auteur: Niels Jennes

Dag 8: Opnieuw een interessante dag op het Oostvoornsemeer

Mijn naam is Mareille Arkesteijn en ik ben afgelopen maandag bij het team gekomen. Ik studeer archeologie aan de Universiteit van Leiden waarbij ik me voornamelijk specialiseer in archeologisch leer, dat toevallig vandaag ook op het wrak is aangetroffen, maar daarover later meer!

De dag begon wat bewolkt en fris maar gelukkig kwamen gelijktijdig met de eerste bezoekers ook de eerste zonnestralen. Zo kwam Paul aan boord om de dag vast te leggen op foto’s, was Wouter er die alles, soms van vrij dichtbij, filmde en verschillende interviews heeft afgenomen en monsterde ook Mirthe, journaliste van het wetenschappelijk tijdschrift National Geographic, aan op ons roerige ponton.

Tegen de middag was er opnieuw een bezoeker te verwelkomen. René was gearriveerd om met zijn drone het project van boven te filmen en ons daarmee van een prachtig overzicht van het oppervlak, de omgeving en de werkzaamheden op de het dek en de duikers in het water te voorzien.

Drone voor het maken van filmopnamen
Drone voor het maken van filmopnamen

Natuurlijk heeft ook het duikteam vandaag weer volop gedoken. Hierbij zijn, ondanks het soms wat slechte zicht, verschillende delen van het wrak verder ingemeten en getekend en zijn er ook delen afgerond. Daarnaast is een gedeelte van het wrak verder zandvrij gemaakt waardoor meer in kaart kan worden gebracht.

Een van de planken van het wrak is vandaag omhoog getakeld. Dit stuk hout van zo’n 3,5 meter is hierna op het dek uitvoerig gedocumenteerd door het te meten en te tekenen. Vervolgens is de plank ook nog met de camera uitgebreid gefotografeerd. Van de eerder geborgen knie, die speciaal was vanwege een aangebracht versterkingsstuk, is ter datering een dendrochronologisch monster genomen.

Omhoog getakeld stuk hout van het wrak voor nader onderzoek
Omhoog getakeld stuk hout van het wrak voor nader onderzoek

Andere vondsten vandaag bestonden uit 3 stukken, of eigenlijk lappen leer. Duidelijk was dat er delen van dit leer waren afgesneden voor onbekend doeleinde. Wel was het leer nog in zeer goede staat.

De dag is afgesloten met een bespreking van iedereen z’n bevindingen van vandaag en nieuwe plannen zijn gemaakt voor weer een interessante dag morgen!

Auteur: Mareille Arkesteijn

 

Dag 7: fieldschool in volle gang!

Mijn naam is Thomas Van Damme, ik kom van België, en net als Selina, Agustin, Morrison en Niels ben ik student Maritieme Archeologie aan de University of Southern Denmark. Dit jaar schrijf ik mijn Master thesis over een methodologie (fotogrammetrie) die archeologen in staat stelt om aan de hand van simpele fotos of videobeelden een 3D model van een site te genereren. Het huidig onderzoek op het Oostvoornse Meer 14 wrak zal voor mijn research een interessante case study vormen.

Videocamera die gebruikt is om 3D mozaïek te maken
Videocamera die gebruikt is om 3D mozaïek te maken

Vandaag was slechts mijn tweede dag op de site maar de efficiëntie van het team is al meteen duidelijk: 14 uur gezamenlijke duiktijd op één dag! Voor een site op bijna 30m diepte is dat een hele prestatie. De verschillende duikers hadden zeer uiteenlopende opdrachten: aan het diepere einde van het wrak werd verder sediment verwijderd, enkele tekeningen moesten nog vervolledigd worden, een enorme eiken scheepsknie werd naar het oppervlak gebracht, … Voorts waren er vandaag ook weer nieuwe gezichten: programmaleider Martijn Manders staat terug op de site en ook technisch duiker Johan Devolder dook de hele dag mee. Met zijn geavanceerde videocamera bracht Johan het hele wrak prachtig in beeld, en de videofragmenten werden tevens gebruikt om enkele delen van het schip in 3D te reconstrueren. Omwille van de beperkte zichtbaarheid en de zeer opstaande structuur van het wrak is het niet vanzelfsprekend om hier een goed 3D model te creëren, maar hopelijk bekomen we in de komende dagen nog meer mooie resultaten!

Fotomozaiek bande buitenzijde west
Fotomozaiek bande buitenzijde west

Met maar liefst 16 man op de site is het nu lekker druk op het duikplatform, maar de sfeer zit goed en alles verloopt zeer vlotjes. Na een lange werkdag was het ’s avonds rustig genieten van een frisse pint en het heerlijke eten in restaurant “de Stormvogel”. De enorm spannende 2-1 overwinning van België op de Verenigde Staten in het WK voetbal was een prachtige afsluiter van deze heerlijke dag! Ik kijk al uit naar wat de komende dagen te bieden hebben!!

Auteur:  Thomas Van Damme

Dag 6: Studenten aan het werk

De eerste dag van de tweede week opgraven in Oostvoorne. Ik ben Miriam Peters en studeer archeologie in Groningen. Hier richt ik mij voornamelijk op de maritieme archeologie en daarom ben ik de komende week in Oostvoorne te vinden. Niet alleen ik ben vandaag voor het eerst op de opgraving, maar ook Mareille Arkesteijn. Zij studeert archeologie in Leiden en zal deze week net als ik assisteren bij de werkzaamheden aan boord. Deze werkzaamheden zullen bestaan uit het assisteren van de duikers die het water in- en uit gaan en het tekenen van wrakdelen die naar de oppervlakte worden gebracht.

Studenten Miriam Peters en Mareille Arkesteijn
Studenten Miriam Peters en Mareille Arkesteijn

Dit hebben we vandaag ook gedaan. Van twee wrakdelen zijn de voor en zijkant en dwarsdoorsneden getekend. Ondertussen wordt het hout goed natgehouden om uitdroging en schimmelvorming te voorkomen. Na het tekenen en het documenteren van het hout zijn dendro-monsters genomen van de knie die vrijdag is getekend en van een plank die vandaag omhoog is gehaald. Deze zijn uitgezaagd met een kettingzaag, vervolgens nat gemaakt en na een vondstkaartje eraan toe te hebben gevoegd in folie gewikkeld. Nadat het tekenwerk klaar was zijn de wrakdelen weer naar het wrak afgezonken.

Dag 6: Onderzoek Oostvoornsemeer
Dag 6: Onderzoek Oostvoornsemeer

Halverwege de dag kwamen nog twee personen aan boord die foto’s voor de Volkskrant hebben gemaakt. Na een aantal foto’s en vragen werden ze weer aan land gebracht met de Zodiak.

Het duiken ging natuurlijk ook door. Vanwege de diepte en het willen vermijden van decompressie stops, wordt maar kort gedoken. Hierdoor is het constant een komen en gaan van duikers op de ponton en dat levert aardig wat werk op. Zo moeten de duikers die terug komen van de uitrusting worden “verlost” en moeten nieuwe duikers worden “opgetuigd”. Hier kunnen de niet-duikers helpen al is het materiaal nogal onwennig, maar dat zal iedere dag beter gaan.

Tijdens het duiken zijn weer delen van het wrak vrij gelegd, gefotografeerd, ingemeten en ingetekend. Niet alleen zijn de professionele duikers aan het werk geweest, maar ook zijn de studenten uit Esbjerg het water in gegaan en hebben hier meegewerkt aan de opgraving. Aan het einde van de dag is nog een knie omhoog gehaald en deze zal morgen worden getekend.

Morgen gaan we weer met nieuwe energie aan het werk en zal nog meer worden getekend, gefotografeerd, gemeten en nog veel meer.

Miriam Peters – Student archeologie Groningen

Dag 5: Eerste week van het project zit er op !

Vandaag zit de eerste week van het project er op. We hadden op deze vrijdag ook bezoek van Wil Thijssen, een journaliste van de Volkskrant. Ze heeft een halve dag mee gewerkt op het platform en als duiker zelf even een bezoek gebracht aan het wrak. Als een geëigend journalist heeft ze alle personen ondervraagd, van hun passie tot hun motieven voor deze studiekeuze als natuurlijk het wel en wee van een archeologische duikoperatie als deze. Als snel was ze in de ban van zowel de mensen als het vak van maritieme archeologie.

Interview en duikactie met Wil Thijssen,  een journaliste van de Volkskrant
Interview en duikactie met Wil Thijssen, een journaliste van de Volkskrant

Het werk op de site zelf vordert gestadig. Al het sediment en debris boven de 27m is verwijderd in het schip. Twee tekenteams zijn bezig de wegering en planken in kaart te brengen. Peter, senior veldtechnicus, heeft vrijdag zijn tekening van de westelijke buitenboord afgerond. Ondertussen hebben onze duiktechnici Aerjan en Frank de verschillende datumpoints ingemeten om van het schip een vast framewerk te geven. Deze referentiepunten staan op strategische punten in het wrak. Vanuit deze punten kunnen de veldtekeningen ingepast worden. Leon heeft op deze vrijdag  een verkennende duik zuid en oostelijk van het wrak uitgevoerd. Ten oosten heeft hij de restanten van OVM 10 tegen gekomen, maar ook ten zuiden van het wrak liggen er houten planken en planken. Of deze ook bij onze site behoren is nog niet vast gesteld.

Multibeam opnamen OVM14

Alle teamleden zijn volledig ingewerkt in het ritme van de werkzaamheden. Werk zien en helpen is een eerste vereiste. Waar het de eerste dagen nog wat stram liep, loopt het sinds midden van de week zo soepel dat we zelfs tijd over hebben. Doordat iedereen elkaar helpt  en werk aanpakt, gaat alles zo snel dat we de laatste 2 dagen moeten wachten om de 2 uur interval te respecteren. Deze 2 uur interval is nodig volgens de duiktabellen de successieve duiken uit te voeren.

Al met al een geslaagde week: we hebben een enthousiast en goed samenwerkend team, de archeologische site is een schitterend bewaard houten wrak van een 17de eeuwse koopvaarder en het onderzoek verloopt vlot.

Volgende week moeten we onze archeologische tekeningen af maken, monsters nemen voor dendrochronologisch en paalworm onderzoek, boringen zetten om de bodem rond het wrak in kaart te brengen en nog wat losse structurele stukken te lichten om deze in detail te tekenen en te bemonsteren. Er komt eveneens een nieuwe lichting mensen meehelpen. Aan ons om hun zo snel mogelijk in te werken en het onderzoek op volle toeren te laten draaien.

Johan Opdebeeck (Senior KNA archeoloog waterbodems) – Projectleider waarderend onderzoek OVM 14