Tagarchief: Burgzand Noord

Duikproject bij rijksmonument Burgzand Noord succesvol afgerond

Op woensdag werd de Burgzand Noord 8 geïnspecteerd. Na het eerste onderzoek in 1998, zijn er in 2002 ook proefsleuven gegraven. In 2003 is dit wrak afgedekt met steigergaas netten en in 2005 heeft de laatste duikinspectie plaatsgevonden. Bij het gravende onderzoek is onder andere een bronzen luidklok uit 1658 geborgen, vervaardigd door Fransiscus Hemony uit Amsterdam. Daarnaast zijn ook allerlei gebruiksvoorwerpen van officieren en ambachtslieden aangetroffen. Waarschijnlijk is dit bewapende schip kort na 1658 gezonken.

 

Duiker_op_1 - foto Seger van den Brenk
Foto: Seger van den Brenk

Uit de inspectie van 2016 bleek dat delen van het boord uit de bodem steken en dat er een paar gaten in de afdekking zitten. Verder is de schade aan de fysieke beschermingslaag vergelijkbaar met de BZN 4 en BZN 10. Er is dus onderhoudswerk nodig, maar over het algemeen ziet het er goed uit. Dankzij het goede zicht kon het complete wrak bekeken worden in 1 duik. Daardoor kon in de middag alvast begonnen worden met de eerste reparaties aan de afdekking van de BZN 2.

Aan de zijkant van de wrakbult staken hier constructiedelen uit de zeebodem, daarom zijn op die plek netten steigergaas gelegd. Omdat het bijna springtij is, komt de stroming er sneller in dan afgelopen week. Hierdoor blijft er minder duiktijd over voor het team.

In de ochtend was er ook al bezoek aan boord gekomen: Seger van den Brenk van Periplus Archeomare en Roel Lauwerier (RCE). Zij zijn de hele dag meegevaren. Periplus heeft in opdracht van de Provincie Noord Holland multibeam sonar opnamen gemaakt van een aantal wrakken binnen het Rijksmonument. Deze techniek wordt hier al 15 jaar gebruikt om veranderingen in kaart te brengen. Het is op dat gebied het langslopende monitoringsonderzoek ter wereld.

Rob van Eerder en Anette Busweiler worden gebracht door Duikclub Texel - foto Seger van den Brenk
Foto: Seger van den Brenk

Tussen de duiken door kwamen ook Rob van Eerden en Annet Busweiler van de Provincie Noord Holland, partners in de pilot Texel (zie ook eMagazine Maritiem Programma), langs. De provincie is zeer betrokken bij het onderwater onderzoek in de Waddenzee en zij wilden graag zien hoe wij deze specialistische werkzaamheden verrichten. Daarnaast was het een mooie gelegenheid om ze op de hoogte te stellen van de voortgang van het veldwerk, en konden ze samen met Seger bespreken wat de resultaten waren van de multibeam sonar opnamen.

Omdat de duiktijd wat korter was geworden, bleek de hele donderdag nodig te zijn om de rest van de afdekking op de BZN 2 te plaatsen. Hoewel er nu een eerste laag is gelegd en het meeste hout is afgedekt, moet er voor een duurzame fysieke bescherming nog meer werk plaatsvinden. Ook dit zal in het rapport met aanbevelingen worden opgenomen.

De laatste dag van het project werd besteed aan het opkloppen van de steigergaas netten op de BZN 17. Nadat er maandag voor het laatst op was gedoken, bleek  nu dat er een grote hoeveelheid zand op en onder de netten lag, op sommige plekken bijna een halve meter. Hieruit blijkt maar weer eens hoe effectief het gebruik van steigergaas is om kwetsbare vindplaatsen in de Waddenzee te beschermen.

Barbecue met het team van de tweede week - foto Seger van den Brenk
Foto: Seger van den Brenk

In de komende maanden gaan alle betrokken partijen een plan opstellen wat er met deze vindplaats moet gebeuren. Alle kwetsbare delen zijn in ieder geval voorlopig goed beschermd tegen fysieke en biologische degradatie.

Thijs Coenen, maritiem archeoloog RCE

Duiken bij rijksmonument Burgzand Noord, week 2: meerdere wrakken geïnspecteerd

De eerste taak van de nieuwe week was het inspecteren van de BZN 17 na de werkzaamheden die we daar vorige week hadden uitgevoerd.

In het weekend had de afdekking al behoorlijk wat zand ingevangen. Hierdoor waren enkele delen van het net verdwenen onder het sediment. Door het steigergaas op te kloppen, zakt het zand door de mazen, waardoor het weer nieuw zand kan invangen. Al met al lag de afdekking  er nog erg goed bij. Komende vrijdag gaat de laatste duik van het project weer plaatsvinden op deze locatie, om opnieuw de netten op te kloppen.

Op dinsdag werd bij het eerste tij de BZN3 geïnspecteerd. In 2013 is in het kader van het RCE project TOPSITES de bestaande afdekking gerepareerd.

bzn3multibeam
Multibeam opname van de BZN3 vindplaats, gemaakt in 2013 (RCE)

In 2014 heeft de laatste duikinspectie door de RCE plaatsgevonden. Sportduikers hadden gemeld dat delen van deze nieuwe afdekking rondom de ankers kapot waren en dat er spanten uit het zand staken. De meest recente multibeam sonar opname, uitgevoerd in opdracht van de Provincie Noord Holland, leek dit te bevestigen.

Gelukkig bleek het grootste deel van de nieuwe afdekking nog goed te liggen. De mast lag nog helemaal onder het zand, maar een deel van het boord stak inderdaad door de netten. Ook in het zuiden, waar het voorschip ligt, staken nu constructiedelen uit het zand. Op deze locatie is onderhoudswerk dus ook noodzakelijk.

In de middag is de BZN 4 geïnspecteerd. Dit wrak, een westindiëvaarder uit begin achttiende eeuw, is in 2005 voor het laatst bedoken door de RCE. Het schip was onder andere geladen met vaten koffiebonen. Na het laatste waarderend onderzoek in 2001, waarbij een aantal proefsleuven zijn gegraven, is deze vindplaats afgedekt met steigergaas. Enkel de achtersteven, die nog volledig in verband zat, stak nog ruim twee meter uit de zeebodem.

Delen van een boord, die nooit zijn afgedekt, waren in de afgelopen tien jaar flink aangetast. Er was bijna een halve meter hout verdwenen. Opvallend genoeg stak de achtersteven nog ongeveer net zo ver uit het zand, zelfs de meetspijker en het meetpunt zaten er nog op. De rest van de afdekking lag er, op een aantal gaten na, nog goed bij. Omdat het zicht onderwater aanhoudend goed blijft, schiet het werk op.

Tot nu toe blijkt wel dat er de komende jaren onderhoudswerk aan zit te komen voor een aantal wrakken binnen dit rijksmonument. Met de resultaten van dit veldwerk wordt een plan opgesteld hoe dit moet worden uitgevoerd.

Thijs Coenen, maritiem archeoloog RCE

Burgzand Noord 17 verder verkend en voorlopig afgedekt

Sinds de presentatie van de vondsten uit de Burgzand Noord 17, ook wel het Palmhoutwrak genoemd, is er volop aandacht voor dit bijzondere wrak (zie ook website museum Kaap Skil). Maritiem archeologen van de RCE zijn deze week als onderdeel van het veldwerk bij Texel gestart met het afdekken van de meest kwetsbare delen van het wrak. Het wordt voorlopig afgedekt om het in zo goed mogelijke staat te houden. Op die manier is er tijd om in de komende maanden samen met de provincie Noord-Holland, gemeente Texel, Duikclub Texel en Kaap Skil te verkennen welke mogelijkheden er zijn om het wrak verder te onderzoeken en in kaart te brengen.

Sportduikers hadden gemeld dat er weinig veranderd was ten opzichte van vorig jaar. De recente multibeam-beelden bevestigden dit, op sommige plekken was wel wat meer sediment weg, maar andere delen waren juist meer bedekt.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

De duikinspectie van woensdag wees ook uit dat de situatie op dit moment redelijk stabiel is. Toch zijn er op enkele plekken nieuwe scheepsdelen vrij komen te liggen. Eén hiervan is waarschijnlijk de beting, een van de zwaarste constructies in een schip, waarop het ankertouw werd vastgezet. Omdat dit deel altijd hoog in een schip zit, meestal op het eerste dek, wordt het zelden onder water op zijn oorspronkelijke plek gevonden. Des te meer bewijs dat het hier om een wrak van hoge archeologische waarde gaat.

Nadat deze nieuwe onderdelen zijn ingemeten en getekend, zijn er verscheidene monsters genomen voor dendrodatering. Hopelijk kan hiermee een preciezere bouwdatum van het schip worden vastgesteld, waardoor er gerichter in de historische bronnen kan worden gezocht.

Blog 2 foto 1

Op donderdag kon er daarom begonnen worden met afdekken van de meest kwetsbare delen van het wrak. Dit zijn vooral de locaties waar kisten met lading liggen. Omdat er aanhoudend verrassend goed zicht is voor de Waddenzee, schoot het werk op. Aan het einde van de dag zijn alle netten geplaatst. Door de grote hoeveelheid zand die over en op de netten stroomt, raken de mazen na verloop van tijd echter verstopt. Daarom zal er de komende week een aantal keer teruggekeerd worden naar de BZN 17, om de netten op te kloppen. Hierdoor valt het zand er doorheen en kan er weer nieuw sediment worden ingevangen. Op deze manier ontstaat er een laag die de onderliggende kwetsbare delen beschermt tegen degradatie.

Thijs Coenen, maritiem archeoloog RCE

Onderhoud aan rijksmonument in de Waddenzee: dag 1 en 2

Archeologen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verrichten van 11 t/m 22 juli 2016 onderwater-werkzaamheden aan de scheepswrakken van rijksmonument Burgzand Noord bij Texel (zie persbericht). In deze serie blogs kun je de activiteiten van de archeologen, gericht op inspectie en onderhoud van de wrakken, op de voet volgen. Het veldwerk biedt ook handvatten voor de pilot die in 2015 met Duikclub Texel, provincie Noord-Holland, gemeente Texel en museum Kaap Skil is gestart. Met deze pilot willen we het onderwatererfgoed bij Texel in kaart te brengen en mogelijkheden onderzoeken voor samenwerking tussen de duikers en archeologen, zodat het erfgoed beter wordt beheerd en waar mogelijk gepresenteerd aan het publiek. 

Maandag 11 juli

Al in de ochtend bleek dat er de eerste dag te veel wind zou zijn om veilig te kunnen duiken. Daarom werd besloten de tijd te gebruiken om voorbereidingen treffen voor het werk aan de Burgzand Noord 17. Voor dit wrak, waar recentelijk een unieke 17e eeuwse japon uit tevoorschijn kwam, wordt samen met de provincie Noord-Holland, gemeente Texel, museum Kaap Skil en de sportduikers gewerkt aan een plan om in overleg te bepalen wat er mee gaat gebeuren. Omdat dit de nodige tijd kost, worden nu de meest kwetsbare delen afgedekt, zodat deze niet verder degraderen.

Vorige week zijn in opdracht van de provincie Noord-Holland nog multibeam opnamen gemaakt van een aantal wrakken binnen het Rijksmonument. Daarnaast hebben sportduikers verschillende wrakken bedoken, zodat er een zo compleet mogelijk beeld is van hoe de wrakken erbij liggen.

Dinsdag 12 juli

Dinsdag was de wind gaan liggen en kon er gedoken worden  op de Burgzand Noord 2, ook wel bekend als het Pools kanonnenwrak. In 2001 is dit wrak onderzocht door de Rijksdienst, waaruit bleek dat het om een bewapend handelsschip ging, dat vermoedelijk handelde met het Oostzeegebied. Het schip is waarschijnlijk gezonken in het derde kwart van de 17e eeuw.

Na het onderzoek is het wrak afgedekt met steigergaas. In de jaren daarna is de afdekking uitgebreid en gerepareerd. De laatste duikinspectie vond plaats in 2005, daarna is er enkel nog gemonitord met multibeam. De afgelopen jaren hebben de sportduikers er wel regelmatig op gedoken. Zij zagen dat er veel delen waren vrijgespoeld: er was weer hout zichtbaar en ze namen kapot steigergaas, gebruikt voor de afdekking, waar.

Daarom is besloten om tijdens het veldwerk van dit jaar ook dit wrak te inspecteren. Er zijn op dinsdag twee tijen op gedoken. Hieruit bleek dat er inderdaad grote delen van het wrak vrij zijn gespoeld. Verschillende houten structuren en scheepsonderdelen steken nu uit het sediment. Andere delen zijn echter nog steeds goed bedekt met sediment, hier kon niet worden vastgesteld of het steigergaas eronder nog intact was. Uit de inspectie bleek bovendien dat er alleen delen zijn vrijgespoeld, die bij eerder onderzoek ook zijn gezien. Er zijn dus geen nieuwe wrakonderdelen gezien.

Helaas bleek het door de grote hoeveelheid weggespoeld zand dat het niet mogelijk zou zijn om alles weer goed af te dekken tijdens dit project. Er zijn nu wel genoeg waarnemingen gedaan, zodat er een goed plan gemaakt kan worden hoe dit wrak weer fysiek beschermd kan worden.

Thijs Coenen, maritiem archeoloog (RCE)

Laatste blog: bevindingen Burgzand Noord 17

Na twee weken duiken zit het werk er voor de onderzoekers op. Deze week is er veel werk verzet om alle data te verzamelen, zodat de onderzoeksvragen beantwoord kunnen worden: het inmeten van objecten d.m.v. triangulatie, detailtekeningen maken van constructiedelen en het nemen van monsters om aantasting te kunnen onderzoeken en het wrak te kunnen dateren. Alhoewel het weer in deze laatste week tegenviel (tot windkracht 6/7 en veel regen) werden we onverwacht getrakteerd op goed zicht in de Waddenzee: in plaats van gemiddeld 50 cm, was dat nu opeens meer dan 3 meter! Hierdoor is er goed beeldmateriaal beschikbaar, om van enkele scheepsonderdelen later een 3D reconstructie te kunnen maken.

Om te kijken of de beelden goed genoeg waren voor dit doel, is er deze week al een snelle reconstructie gemaakt van de pompkokers. Ondanks de lage resolutie waarop ze verwerkt zijn, is het model al redelijk bruikbaar. De komende tijd zullen andere onderdelen van het schip verwerkt worden, zoals het anker, de grote mast, dekbalken en knieën, en een kanon met rolpaard.

BZN 17 2015 Pompkokers 3D model

Tussen alle werkzaamheden door zijn op woensdag medewerkers van de gemeente Texel, het maritiem museum van Texel en museum Kaap Skil samen met de sportduikers op bezoek geweest op de onderzoekslocatie. Tijdens dit korte bezoek kregen zij een indruk hoe een dergelijk onderzoek wordt uitgevoerd. De lokale sportduikers van Texel zijn hiernaast nog een aantal keer langs geweest, om hun bevindingen van dit zeer bijzondere wrak met ons te delen.

DSC_2632

De voorlopige resultaten van het onderzoek zijn als volgt: het lijkt het erop dat de BZN 17 een middelgroot tot groot, goed bewapend handelsschip was. De restanten hiervan zijn nog zeer goed bewaard gebleven, omdat het schip snel in de bodem is ingezand. De onderzoekers vonden aan de oppervlakte van de zeebodem constructiedetails die duiden op het eerste dek. Dat houdt in dat het ruim vermoedelijk nog goed bewaard in de zeebodem bewaard is gebleven.

L1220829

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeente Texel zullen de resultaten van dit onderzoek gebruiken om samen een strategie te bedenken hoe dit bijzondere scheepswrak behouden kan worden voor de toekomst. Deze bijzondere archeologische vindplaats bevestigt namelijk nogmaals de grote archeologische rijkdom die dit rijksmonument voor de kust van Texel heeft.

Johan Opdebeeck en Thijs Coenen

DSC_2552

Onderwaterarcheologie op de Rede van Texel

Nederland is trots op zijn verleden als zeevarende natie en zeker ook Texel heeft een rijk maritiem verleden. Tijdens de Gouden Eeuw lagen op hoogtijdagen soms wel meer dan honderd schepen voor anker op de beroemde Rede van Texel die zich uitstrekte langs de oostkant van het eiland. Soms waren dat schepen van VOC of WIC, of ook wel schepen van de Admiraliteiten, maar vooral waren het schepen van talloze particuliere reders die in allerlei samenwerkingsverbanden actief waren. 

Omdat dergelijke schepen vaak te veel diepgang hadden om geladen over de ondiepe Zuiderzee te varen naar steden als Amsterdam, Hoorn of Enkhuizen, ankerden ze op het diepe water bij Texel. Dáár werden ze geladen en gelost en lagen ze te wachten op geschikte wind om uit te zeilen. In het algemeen lagen de schepen achter het eiland veilig en beschut, maar soms kon het toch opeens ernstig misgaan.

Nederlandse_schepen_op_de_rede_van_Texel;_in_het_midden_de_'Gouden_Leeuw',_het_vlaggeschip_van_Cornelis_Tromp_Rijksmuseum_SK-A-8.jpeg
Nederlandse schepen op de rede van Texel; in het midden de ‘Gouden Leeuw’, het vlaggeschip van Cornelis Tromp (Rijksmuseum)

Een ‘rede’ is te definiëren als een door de natuurlijke gesteldheid min of meer beschutte ankerplaats voor schepen vóór of op korte afstand van een kust. In dat ‘min of meer’ zit het venijn. Periodiek kon het vreselijk stormen met een kracht en/of windrichting waarbij het eiland onvoldoende beschutting kon bieden. Zo zijn er stormen bekend waarbij in één enkel noodweer tientallen schepen tegelijk zijn vergaan. Een beruchte storm is die van Kerstnacht 1593. Volgens historische vermeldingen zijn die nacht 44 schepen vergaan en lagen de stranden tot op grote afstand bezaaid met verdronken zeelieden, stukgeslagen scheepsresten en verloren goederen. Nóg rampzaliger was de storm van 18 op 19 december 1660. Toen het ’s-avonds donker werd lagen er 155 schepen op de rede, maar de volgende morgen werden er nog slechts 38 geteld. Het is onwaarschijnlijk dat veel van de ontbrekende zeilschepen zich in veiligheid hebben kunnen brengen. Bij elkaar zijn er van de vijftiende tot en met de achttiende eeuw vele, soms zeer heftige stormen geweest en optelling van alle stormen met daarbij ‘bekende’ of geschatte aantallen verloren schepen leidt voor dit gebied tot een vermoed totaal van tenminste 500, maar minder dan 1000.

Foto: Paul Voorthuis/Highzone.nl
Foto: Paul Voorthuis/Highzone

Van die schepen worden nu de wrakresten teruggevonden door vissers en sportduikers. De afgelopen drie decennia zijn enkele van die ontdekte wrakken onderzocht door professionele onderwaterarcheologen van de rijksdienst. Om wat voor wrakken gaat het en hoe liggen ze er nu bij? Wat is het onderzoekspotentieel en wat zijn de bedreigingen? Dat zijn zo de vragen waarmee de onderwaterarcheologen aan de slag gaan. Zo nu ook op wrak Burgzand Noord 17.

Arent Vos

Uitgelichte foto: Paul Voorthuis/Highzone.nl

Japanse archeologen op bezoek: dag 4 & 5

Twee dagen lang hebben we twee Japanse archeologen op bezoek: Randy Sasaki en Dr. Ikeda. Zij zijn benieuwd hoe we onze werkzaamheden plannen en uitvoeren en hoe het hele beheer van het onderwater cultureel erfgoed in Nederland is ingericht.

PKV20140820-RCE-8695-web

De Japanse Cultureel Erfgoed Dienst is bezig met het opzetten van het beheer voor het cultureel erfgoed onderwater in Japan. Er worden verschillende diensten over de hele wereld bezocht om uiteindelijk een voor Japan geschikt systeem te kiezen.

PKV20140820-RCE-8736-web

Ze vermaken zich uitstekend, al zijn ze wel geschrokken van het zicht onderwater! Wij zijn het zo onderhand wel gewend, maar het blijft bijzonder om in dit donker, troebel en stromend water archeologisch onderzoek uit te voeren.

PKV20140820-RCE-8649-web

We zijn tevens begonnen met de eerste tests voor de filmopnamen. Met deze beelden kunnen we later, met behulp van speciale software, een 3D reconstructie van het wrak maken. In deze omstandigheden valt het nog niet mee om geschikte beelden te krijgen. Het zicht is verbeterd (af en toe zelfs meer dan een meter), maar er is ook nog veel zand in het water. Toch zijn de eerste tests behoorlijk geslaagd. In de tweede week gaan we met de opgedane ervaringen aan de slag.

Martijn Manders,  Thijs Coenen

Foto’s: Paul Voorthuis/Highzone.nl

Dag 3: Het wrak begint haar geheimen prijs te geven

Vandaag niet zoals aangekondigd een blog over de maritieme geschiedenis van de Rede van Texel. Er is namelijk goed nieuws:  eindelijk…het  weer is verbeterd, net als het zicht onderwater.

Verwacht er niet teveel van: 50 centimeter zicht is op dit moment al zeer goed!….. Maar het zorgt ervoor dat de werkzaamheden een stuk sneller gaan. Daarnaast is het ook fijn om na de duik op het dek in de zon te kunnen bijkomen.

PKV20140820-RCE-8770-web
Foto: Paul Voorthuis/Highzone.nl

Het wrak geeft steeds meer geheimen prijs, en na de eerste twee dagen leert iedereen het wrak steeds beter kennen. Onder een dunne laag zand bevinden zich nog onaangetaste delen van de scheepsconstructie. Hoger opstaand constructiehout is aangetast door de paalworm. Langzamerhand ontstaat een beeld door het doen van metingen en observaties van de archeologen. Van alles worden tekeningen gemaakt, discussies vinden plaats over de functie van nieuw ontdekte delen van het schip en haar lading.

PKV20140820-RCE-8749-web
Foto: Paul Voorthuis/Highzone.nl

Zo zijn er delen van de kombuis (keuken) en een aantal pompkokers (om lenswater uit het schip te kunnen pompen) aangetroffen. Later deze week gaan we proberen om de eerste videobeelden van deze scheepsonderdelen te kunnen opnemen. Morgen meer over een paar bijzondere gasten bij het project.

Morrisson van der Linden, Thijs Coenen

Uitgelichte foto bovenaan: Paul Voorthuis/Highzone.nl

Duikteam gestart met verkenning 17e eeuws wrak (Burgzand Noord: dag 1 & 2)

Op maandagochtend om 7.30 uur startte het project, we voeren weg uit de haven van Den Oever om op Texel de andere teamleden op te halen. We zijn deze week met acht man: naast Nederlandse archeologen en studenten duiken deze week collega’s mee uit België en IJsland. Later deze week zullen de verschillende teamleden zichzelf voorstellen.

De komende twee weken duiken we op het wrak de Burgzand Noord 17. Vorig jaar hebben maritiem archeologen van de Rijksdienst een dag gedoken op het wrak, uit dat onderzoek bleek het om een (waarschijnlijk) Nederlands wrak uit de 17e eeuw te gaan (http://cultureelerfgoed.nl/nieuws/bijzonder-scheepswrak-in-waddenzee-verder-onderzocht).

Op de eerste dag is het wrak gelokaliseerd en hebben de teamleden een eerste verkenning uitgevoerd. De sterke getijdenstroming en het slechte zicht zorgden voor lastige duikomstandigheden, waardoor het lastig oriënteren is.Vandaag heeft iedereen zich verder georienteerd op de site. Daarnaast zijn de eerste meetpunten geplaatst en ingemeten.

De eerste bevindingen na twee dagen onderzoek zijn dat het wrak meer lijkt aangetast dan in 2014, terwijl het momenteel ook meer bedekt is met zand. Ook zijn er verschillende dekbalken gebroken en dekplanken verdwenen. Waarschijnlijk is het verzanden dus pas recent gebeurd en heeft de BZN 17 langere tijd onbedekt vrij gelegen, waardoor de paalworm en stroming hun gang hebben kunnen gaan.

Morgen meer over de rijke maritieme geschiedenis van de Waddenzee.

Morrisson van der Linden

Thijs Coenen

Duiken in de Waddenzee: archeologisch onderzoek naar een rijksmonument onderwater

Vanaf vandaag kun je onze blog volgen over het archeologisch onderzoek bij Burgzand Noord. Dit gebied is sinds 2013 een rijksmonument. In dit deel van de Waddenzee bevinden zich meer dan een dozijn bekende en vaak goed bewaarde scheepswrakken uit de 17de en 18de eeuw. Maritiem archeologen van het Maritiem Programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed doen van 17 tot en met 28 augustus onderzoek naar de Burgzand Noord 17: een bijzonder scheepswrak ten oosten van Texel.Met dit onderzoek hopen we meer te weten te komen over dit recent ontdekte wrak en de conditie ervan. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de gemeente Texel en Rijkswaterstaat bekijken hoe deze gaaf bewaarde en belangwekkende archeologische vindplaats beter beschermd en beheerd kan worden. 

Al tientallen jaren worden de wrakken binnen het rijksmonument met behulp van de nieuwste technieken gemonitord en waar mogelijk beschermd. Dit gebeurt dan door de wrakken af te dekken met een beschermende laag en door jaarlijks de veranderingen rondom de wrakken in de gaten te houden, zodat snel ingegrepen kan worden mocht de bescherming in gevaar zijn. De wrakken worden bedreigd door natuurlijke degradatie, maar ook door illegale opgravingen.

De laatste jaren worden er tussen de bestaande (bekende) wrakken steeds meer nieuwe scheepswrakken ontdekt. Doordat ze diep zijn ingegraven in de waterbodem kunnen zelfs goed bewaarde scheepswrakken decennia en soms zelfs eeuwenlang verborgen blijven. Het wrak dat nu wordt onderzocht werd ook later ontdekt: in 2010 maakten sportduikers melding van de vondst. Archeologen vermoeden dat het om een 17e eeuws schip gaat, mogelijk van Nederlandse herkomst.

Uniek onderwater erfgoed bij Texel

Burgzand Noord is een gebied dat ten oosten van Texel ligt in de Waddenzee. Het was vroeger het centrum van de beroemde Rede van Texel. Hier gingen 300 jaar lang (tussen 1500-1800) schepen voor anker om geladen en gelost te worden voor de haven van Amsterdam. Ondanks de beschutting die het eiland bood tegen de noordwestenwind, zijn er door de eeuwen heen vele schepen vergaan. Het is dan ook een plek van groot archeologisch belang.

Foto bij persbericht Burgzand Noord Texel
Tijdens werkzaamheden bij Burgzand Noord in 2014 werden diverse methoden en technieken verkend en toegepast om te onderzoeken hoe de wrakken (verder) fysiek beschermd kunnen worden

Samen verantwoordelijk

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wil dat het maritiem erfgoed onderwater goed beheerd en beschermd wordt, net als al het andere culturele erfgoed van Nederland. Door decentralisatie van de erfgoedzorg zijn gemeenten vaak de eerst verantwoordelijken om beleid te voeren dat deze zorg waarborgt. Dit is niet altijd eenvoudig, zeker omdat er nog geen traditie bestaat in het beheer van het onderwater erfgoed bij andere overheden of instanties dan het Rijk. Daarom is besloten om vanuit de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed tijdelijk extra steun te verlenen bij het maken van beleid en opzetten van dit beheer. Vanuit het Maritiem Programma worden gemeenten en andere beherende instanties ondersteund met kennis en advies om dat mogelijk te maken.

Dit is de introductiepagina voor de reeks blogs die geschreven gaat worden door de maritiem archeologen die op deze site onderzoek doen. Je kunt deze blogs vanaf morgen hier lezen. Nu al meer lezen over erfgoed onderwater en de Waddenzee? Bekijk de publicaties in de e-Bibliotheek van de Rijksdienst: http://publicaties.cultureelerfgoed.nl/publicaties?tekst=Waddenzee.